Urban Eden: De stad van grijs naar groen

INSPIRATIE EVENT:

• Van grijs naar groen: meer biodiversiteit in een stedelijke omgeving
  Goele Drijkoningen (BiodiversiScape (FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu)
  Kris Palmers (Regie der Gebouwen)
  Kevin De Leeuw (Federale Politie Halle-Vilvoorde)
• Van grijs hitte-eiland tot groene oase, ontdek het verhaal achter het Moermanpark
  Hans Druart (OMGEVING)

De stad kreunt onder beton en baksteen. Maar stel je voor: federale sites die niet langer grijze vlakken zijn, maar groene oases waar biodiversiteit bruist, water infiltreert en mensen écht tot rust komen. Tijdens Urban Eden ontdek je hoe publieke gebouwen en stedelijke plekken transformeren tot leefomgevingen die goed zijn voor mens én natuur. Verwacht geen wollige theorie, maar verhalen uit de praktijk, gebracht door de mensen die het verschil maken.

Herbekijk het inspiratie event

Bekijk de volledige opname van het inspiratie event

Bouwen aan biodiversiteit: hoe federale terreinen veranderen in natuurinclusieve buitenomgevingen 

Goele Drijkoningen (BiodiversiScape – FOD Volksgezondheid) trapte de sessie af met een heldere oproep: klimaatverandering en biodiversiteitsverlies zijn geen toekomstproblemen, ze spelen vandaag. In Vlaanderen sterven jaarlijks 5 miljoen dieren op de Vlaamse wegen want elke 300 meter botsen dieren op een weg. Steden worden steeds warmer door beton en asfalt met hitte doden tot gevolg. Haar antwoord? Meer natuur, ook binnen federale infrastructuur. Via het pilootproject BiodiversiScape bundelen vier federale instellingen – Regie der Gebouwen, Defensie, NMBS en Infrabel – de krachten om gebouwen en terreinen klimaatrobuust en biodiverser te maken. Denk aan groene gevels, groendaken, insectenhotels, vleermuizenkasten, gefaseerd maaibeheer, ... Het project heeft ook impact op het aankoopbeleid, bijvoorbeeld door te kiezen voor materialen die natuurvriendelijk zijn, én op organisatorische processen, zoals het opnemen van biodiversiteitsvriendelijke technische voorschriften in vergunningen en bestekken.

Kris Palmers (Regie der Gebouwen) ging dieper in op de architecturale en juridische kant van het project. Op de site van de federale politie Halle-Vilvoorde lag tot voor kort een grote, eentonige grasvlakte. Nu wordt er gewerkt aan een groene, gedeelde buitenruimte met bloemenweides, wandelpaden en picknickplekken, mét respect voor de veiligheidsnoden. De uitdaging? Een evenwicht vinden tussen biodiversiteit, gebruikerscomfort én wetgeving binnen een politiecontext.

Kevin De Leeuw (Federale Politie Halle-Vilvoorde) gaf inzicht in de ervaringen van de medewerkers zelf. De transformatie van het terrein wordt overwegend positief onthaald: het zorgt voor schaduw, een aangenamere werkplek en stimuleert informele ontmoetingen. De verwachting is dat dit soort ingrepen op lange termijn het mentaal welzijn verbetert en het absenteïsme doet dalen. De site wordt opnieuw een levendige plek, waar ook libellen en padden zich thuis voelen. Toch zijn er ook kritische stemmen van mensen die fervente aanhanger zijn van een mooi gemaaid gazon. 

Dit werd ook benadrukt in het slotbetoog van Goele Drijkoningen, die het belang van changemanagement onderstreepte. De omslag naar natuurinclusieve terreinen vraagt meer dan fysieke ingrepen – het is ook een mentale shift bij de gebruikers. Want pas als mensen het belang van biodiversiteit echt gaan inzien, kan er blijvende verandering ontstaan. En ook na de oplevering stopt het niet, de projecten worden op lange termijn opgevolgd, met zowel directe als indirecte indicatoren die de evolutie van het landschap zichtbaar maken.

Van grijs hitte-eiland tot groene oase: het verhaal achter het Moermanpark

Hans Druart van het landschapsarchitectenbureau OMGEVING nam het publiek mee in het verhaal achter de transformatie van de voormalige Moermanparking tot een klimaatrobuust stadspark in het hart van Roeselare. Waar vroeger een zee van asfalt lag, met plaats voor 300 auto’s, groeit vandaag een levendig en biodivers park. Slechts 15 parkeerplaatsen bleven behouden — de rest maakte plaats voor bomen, graslanden, ontmoetingsruimte, speelzones en wateropvang. Geen toeval, want OMGEVING kijkt bewust vooruit: “Wat heeft een stad nodig tegen 2050?” is het vertrekpunt bij elk ontwerp.

Het Moermanpark is veel meer dan een groenzone — het is een antwoord op de uitdagingen van de toekomst. De stad als hitte-eiland, droogtestress, hevige regenval: het park functioneert als een spons in de binnenstad. Door slimme wadi’s, waarvan de vormgeving tegelijk ook een spelelement is, wordt regenwater gebufferd én geleidelijk afgegeven. De ondergrondse complexiteit van deze plek – van oude rioleringen tot vervuilde fabrieksterreinen – vormde daarbij een belangrijke ontwerpuitdaging. Maar net die verwevenheid met de geschiedenis maakt het park extra gelaagd.

OMGEVING werkt volgens het principe van de 15-minutenstad: elke inwoner moet op wandelafstand toegang hebben tot kwaliteitsvolle buitenruimte. Het park speelt daarop in met ruimte voor jong en oud: biodiverse vegetatie, zitbanken, speelzones, open grasvelden én twee paviljoenen voor buurtactiviteiten. De aanleg van het park is bovendien doordacht met het oog op sociale veiligheid: er zijn doorkijklijnen naar de omliggende straten en ontmoetingsplekken die sociale controle bevorderen.

Als eerste Belgische landschapsarchitectenbureau met een B Corp-label, leeft OMGEVING wat het uitdraagt: werken aan een leefomgeving die ecologisch én sociaal duurzaam is. In het Moermanpark komt dit tot uiting in een ontwerp dat rekening houdt met de korte én lange termijn: een beplantingsplan dat nu al robuust is, maar ook kan evolueren richting een toekomstbestendig, helend stadsbos.