Buitenruimte die verbindt: de kracht van kunst, water en natuur

INSPIRATIE EVENT:

• Meer dan een buffer: de veelzijdigheid van de wadi in de buitenruimte
  Davy Van Laere (landschapsarchitect, Groen Inzicht)
• En daarmee Studio Basta: de no-nonsense visie van landschapsarchitect Kenny Windels
  Kenny Windels (landschapsarchitect, Studio Basta)
• De functie van kunst in de publieke en landschappelijke ruimte
  Philippe Van Cauteren (artistiek directeur, S.M.A.K.)

Buitenruimtes zijn meer dan lege plekken tussen gebouwen: ze verbinden mensen met de natuur én met elkaar. Dit event brengt natuur, water en kunst samen om te verkennen hoe doordachte ontwerpen plekken creëren die uitnodigen, inspireren en het dagelijks leven verrijken.

Het wordt een praktische en inspirerende avond waarin we laten zien hoe wadi’s en infiltratiekommen ecologie, waterbeheer en sociale kwaliteit kunnen versterken. We tonen ook hoe buitenruimtes een dienst kunnen zijn voor de omgeving in plaats van andersom. Daarnaast verkennen we hoe kunst de beleving van buitenruimtes kan verdiepen. Verwacht concrete voorbeelden, technische inzichten en toepasbare ideeën die u in projecten en beleidskaders kunt gebruiken.

Herbekijk het inspiratie event

Bekijk de volledige opname van het inspiratie event

Plekken creëren waar water weer zichtbaar mag zijn

Davy Van Laere belichtte hoe de omgang met water in stedelijke projecten verschoven is: van afvoeren naar vasthouden en laten infiltreren, met wadi’s als een van de meest sprekende toepassingen. Aan de hand van verschillende praktische tools toonde hij hoe ontwerpers hiermee concreet aan de slag kunnen. Hij pleitte voor een geïntegreerde aanpak waarin water niet langer een probleem is, maar een volwaardige ontwerplaag. Wadi’s combineren klimaatadaptatie, zoals het tegengaan van droogte, met ruimtelijke kwaliteit en sociale meerwaarde. Door water zichtbaar te maken en het te koppelen aan spelelementen en ontmoetingsplekken, ontstaat een omgeving die zowel educatief als belevingsgericht werkt. Van Laere benadrukte dat een wadi veel meer kan zijn dan een technische oplossing: het wordt een plek waar ecologie, spel en ontmoeting samenkomen, met een duidelijke meerwaarde voor zowel het project als de buurt.

Hoe Studio Basta ‘prettige ruimtes’ ontwerpt 

Kenny Windels vertrok vanuit het principe van genius loci, de geest van de plek, waarbij de omgeving en eindgebruikers richtinggevend zijn voor het ontwerp. Vanuit dat vertrekpunt streeft hij naar ingrepen die “geordend nonchalant” aanvoelen: doordacht, maar zonder strakke aflijning. Tuinen en buitenruimtes vloeien daarbij vanzelf over in hun directe context, zonder expliciete grenzen of harde lijnen. Zichten naar het landschap worden niet geblokkeerd, maar subtiel versterkt.

Aan de hand van verschillende projecten toonde Windels hoe deze visie zich vertaalt in de praktijk. De Kalendertuin (Heuvelland) illustreert een open en vooruitstrevende benadering zonder scherpe grenzen die meebloeit met de kalender, terwijl bij een schoolspeelplaats (St. Paulus, Kortrijk) wordt ingezet op veelzijdig gebruik, waterinfiltratie en ruimte voor zowel spel als leren. In The Loop ligt de focus op het verbinden van gebouwen en gebruikers, met de buitenruimte als aangename verblijfsplek in plaats van een doorgangszone voor auto’s.

Kunst als kritische laag in de publieke ruimte

Philippe Van Cauteren bracht een reflectie over de rol van kunst in de publieke ruimte, waarbij hij het spanningsveld tussen zichtbaarheid en betekenis centraal stelde. Volgens hem ligt de kracht van kunst niet in het innemen van ruimte, maar in het openen ervan: kunstwerken fungeren als vensters en spiegels die ons anders laten kijken naar onze omgeving en onszelf. Kunst vertrekt daarbij niet vanuit functie of louter esthetiek, maar vanuit een persoonlijke en intuïtieve ervaring.

In stedelijke projecten kan kunst een subtiele maar waardevolle laag toevoegen die bestaande structuren bevraagt en verrijkt, zonder dominant aanwezig te zijn. Tegelijk benadrukte hij de verantwoordelijkheid die hiermee gepaard gaat: kunst in de publieke ruimte vraagt engagement, zowel in de keuze voor het werk als in het onderhoud en de zorg ervoor.

Van Cauteren wees erop dat kunstenaars vandaag tot de weinigen behoren die zich nog kunnen losmaken van compromissen en vanuit een zekere vrijheid kunnen werken. Kunst in de publieke ruimte kan een extra dimensie toevoegen en aanleiding geven tot participatie of sociale cohesie, maar dat is allerminst vanzelfsprekend en mag geen uitgangspunt zijn. Het gaat erom te ontdekken waar een plek en haar gebruikers zich vinden, en daar ruimte te laten voor wat zich als kunstwerk kan manifesteren.